Հալինա Կրուկ. բանաստեղծություններ

Հալինա Կրուկ (1974 Լվով, Ուկրաինա)

Ու վաղ աշնանային մի օր,
երբ մտքերիդ կպչուն պարսը
չի արթնացնի քեզ լուսաբացին`
երազի այն վերջին հենակետում մարտական,
որից այլևս փախչելու տեղ չունես,
հետ կշրջվես հանկարծ`
կարծես առաջին անգամ տեսնելով –
տունը բարձունքին`
ամբողջովին մացառների մեջ
վայրի խաղողենու և քրիզանթեմի,
մահճակալը ճգնավոր,
որ հիշում է բոլոր աղոթքները իր լսած,
ծանր բնավորության մարդը` պատի հետևում,
ում հետ կյանքը հեշտ չտրվեց…
ընդունի՛ր պարտությունդ,
վերջ ի վերջո ընդունի՛ր պարտությունդ
այն վիրավոր աշնանը,
որը խմբից հետ մնացած զինվորի պես,
ուժասպառ,
քարշ է տալիս իր հետևից հետքերն արյան –
հեռու մարդկանցից,
հեռու նրանց խզզացող ռադիոընդունիչից,
որ ամեն ժամ
նորություններ է հաղորդում ճակատային գծից,
հեռու ճակատային գծից,
որ չի լինում երբեք ուղիղ, հորիզոնի պես,
դեռ ավելին` միշտ բեկանված,
ինչպես լեզուն` զավթված երկրամասում,
ինչպես կարդիոգրամը սրտիդ,
որ զարկում է դեռ ինքնիրեն,
չզարկվելո՛ւ իրավունքով…

***

Փոքր ծառերի մեր աշունը
Գրիցկո Չուբայի հսկա ծառին

Այսպես, սկսվում է փոքր ծառերի մեր աշունը,

գրականությունը դեղնում է ավելի շուտ,
քան տերևները,
ոմանք նույնիսկ կարծում են,
թե այն հասել է արդեն
ամենայն բարուն, բանականին, հավերժին,
էությանը ճշմարիտ մարդկային գոյի,
մերձեցել հույսերի հորիզոնին
միջին ուկրաինացու,
ուր մարդու գլխին փլվող պատուհաս են գրքերը-կես,
նաև` հույժ խնամվածները
սովետական կոկիկ տարիներից:
Ինչո՞վ կավարտվի փոքր ծառերի մեր աշունը,
երբ նրանցից այնկողմ անտառներ չկան…
Եթե գրողը – պարզապես մարդն է `
անհուսության մեջ,
պարզապես մարդը` հասած ինքնահոսի,
մա՞րդն է պարզապես:

***

Սիլվիա Փլաթին

Օ՛, Սիլվիա, շուրջս ծուղակ է լարել

չթի դաշտերում վանդականախշ,

շուրջս, այո, ծուղակ է լարել
վուշի դաշտերում գծանախշ,

ուզում է բռնել,
օղակ հագցնել, Սիլվիա, ուզում է
դաշտերում բամբակի` թեթև, ինչպես մոռացում,

սահմաններ դնել, ներառել հոգիս ինչ-որ մատյանում`
որպես բնաջնջվող տեսակ, Սիլվիա,

երկու-երեք մանչերով կապել ոտքս,
որ չկարենամ երբեմն լքել իրեն, այլ միայն`

քաղհանել դաշտերը վանդականախշ,

ոռոգել գծանախշ դաշտերը,

ուժասպառ լինել, նստել
դաշտերում բամբակի` թեթև, ինչպես մոռացում…

Օ՛, Սիլվիա, ինչո՞ւ կինն ավելի թանկ պիտի վճարի
ազատության գինը, քան Ամերիկան:

***
Երբեմն այցելում է ինձ չեչեն կինը մահապարտ,
նստում է սեղանի մոտ,
ու մենք երկար զրուցում ենք երեխաներից,
էլ ինչի՞ց կարող են զրուցել երկու
պայծառադեմ կանայք:
– Երեկ որդիս առաջին անգամ հարցրեց
մահվան մասին,- ասում եմ,-
ու ես շփոթված փորձում էի բացատրել`
ինչ է բանը:
– Իմ որդին ինձ հասկանում է առանց մի խոսքի,- պատասխանում է,-
գիտե՞ս, նրանք հիմա այնքան շուտ են զարգանում,
նախքան առաջին կրակոցը…
<<Նախքան առաջին հաղորդությունը>>- մտածում եմ,
բայց դա արդեն հավերժության մեղմ ընկալումից է մեր:
Այնպես ենք ջանում արժանապատիվ
դաստիարակել մեր զավակներին,
որ նրանք ի վերջո մեռնում են սեփական արժանապատվության կորստից…
– A la guerre comme a la guerre,-
ասում է նա` ելնելով ֆրանսիական բանասիրության
ու չեչենական պատերազմի իր փորձից,
ու ես ոչնչով չեմ կարող հակադարձել նրան իմ ուկրաինականից`
ծանրաբեռնված անտեղի փաղաքշական ածանցներով
ու փափկասուն նշաններով…
Այնպես խնամքով ենք սովորեցնում մեր զավակներին` լինել քաղաքավարի,
որ նրանք ի վերջո մեռնում են անվստահությունից…
– Աշխարհն ուրիշ ելք չի՛ թողնում,-
ասում է նա` հրաժեշտ տալիս,
ու ես շտկում եմ նրա դուրս թափված մազերը:
Փարթամ սև մազեր…
Իսկ թանկարժեք զինվորական կոշիկների
կրունկների տակ –
տանուլ տված մոր դերը`
ռուսական դրամարկղային մյուզիքլում…

Թարգամնությունը՝  Էդուարդ Հարենցի